بارى ! حديث ياد شده ، اصطلاحا " مُرسَل " ناميده مىشود و چگونگى اسناد آن مشخّص نيست ؛ ليكن با عنايت به اين كه مضمون آن در آياتى كه بدان اشاره شد ، آمده و در واقع ، اين حديث ، شرح و تفسير آن آيات است ، نيازى به ارزيابى سند ندارد و لذا بسيارى از محدّثان و محقّقان ، آن را پذيرفته و بدان ، استناد كرده‌اند . دو . شرح‌هاى حديث اين حديث شريف ، از ديرباز ، مورد توجّه علماى اسلام ، بويژه حكيمان و اهل عرفان بوده و رساله‌ها و مقالات فراوانى درباره آن ، نگارش يافته است . برخى شروح مستقل ، عبارت‌اند از : « 1 » 1 . الرسالة الوجودية فى معنى قوله صلى اللّه عليه و آله : " من عرف نفسه فقد عرف ربّه " ( چاپ قاهره ) . 2 . رساله‌اى در شرح حديث : " من عرف نفسه " ، از عماد الدين بن يونس پنجهزارى . اين نسخه را [ آية اللّه ] حسن حسن‌زاده به طبع رسانده است . « 2 » 3 . رساله‌اى در شرح حديث : " من عرف نفسه " ، از عارف عبد اللّه بَليانى كه در سال 1352 ش ، با چند رساله ديگر به طبع رسيده است . « 3 » 4 . رساله‌اى در شرح حديث : " من عرف نفسه " ، از حسن حسن‌زاده آملى كه در هزار و يك كلمه به طبع رسيده است . « 4 » 5 . رساله‌اى در شرح حديث : " من عرف نفسه " ، از حسن حسن‌زاده آملى ، كه مخطوط است . « 5 »

--> ( 1 ) . اين قسمت ، از دفتر اوّل ميراث حديث شيعه ( ص 144 146 ) اخذ شده است . ( 2 ) . هزار و يك كلمه : ج 3 ص 197 و ص 217 228 . ( 3 ) . فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللّه مرعشى : ج 18 ص 62 . ( 4 ) . هزار و يك كلمه : ج 3 ص 189 227 . ( 5 ) . هزار و يك كلمه : ج 3 ص 198 .